Idea

Projekt „Tożsamość dzielnicy Aleje Sułkowskiego” koncentruje się na odkrywaniu i popularyzowaniu mało znanej historii jednej z powojennych dzielnic Bielska-Białej – przestrzeni, która po 1945 roku stała się miejscem osiedlenia nowych mieszkańców przybyłych z różnych regionów Polski, często przesiedlonych lub delegowanych do pracy w strukturach nowo formującego się państwa. Dawna dzielnica elit wielokulturowego Bielska przekształciła się w obszar budowania nowej wspólnoty oraz polskiej tożsamości miejskiej.

Projekt podejmuje przemilczane wątki lokalnej historii, stawiając pytania o to, kto zamieszkał w kamienicach po wysiedlonych Niemcach i Żydach, jak wyglądało codzienne życie powojennych mieszkańców oraz jakie doświadczenia, pamięci i tożsamości ukształtowały się w tej przestrzeni. Kluczowa jest dla nas perspektywa lokalnej społeczności i indywidualnych biografii, które składają się na szerszą historię dzielnicy.

W działaniach wykorzystujemy współczesne formy popularyzacji wiedzy historycznej: historię mówioną, inicjatywy międzypokoleniowe oraz interaktywną mapę dzielnicy. Celem projektu jest stworzenie społecznego archiwum Alei Sułkowskiego, otwartego na dalsze uzupełnianie i współtworzenie przez mieszkańców.

Chcielibyśmy, aby idea projektu dotarła do szerokiego grona odbiorców zainteresowanych historią Bielska-Białej, powojennymi migracjami, architekturą modernistyczną oraz społecznymi konsekwencjami przemian po 1945 roku. Nasze działania mają służyć wzmacnianiu lokalnej tożsamości i poczucia wspólnoty, budując mosty między przeszłością a teraźniejszością oraz między pamięcią prywatną a pamięcią zbiorową.

Zespół

Cieszymy się, że już od początku projektu wokół idei odkrywania tożsamości Alei Sułkowskiego zebrało się tak wielu entuzjastów tej dzielnicy. Pomysłodawczynią projektu jest Ewa Trzcionka – badaczka powojennych losów Alei, mieszkanka dzielnicy i jej niestrudzona ambasadorka. To ona zainicjowała szereg działań starając się przywrócić temu miejscu należne mu miejsce w historii Bielska-Białej. Mateusz Bielesz wspierał projekt w zakresie dokumentacji historycznej oraz tworzenia zrębów archiwum społecznego.

Dzięki wspólnemu zaangażowaniu udało się zrealizować szereg działań, których efekty są dziś dostępne dla szerokiego grona odbiorców. Przede wszystkim w postaci strony internetowej projektu. Za jej powstanie i rozwój odpowiada Artur Kramarczyk. Projekt UX/UI stworzyła Anna Filipowska-Kot, a całościową identyfikację wizualną projektu, czyli key visual, logotyp oraz materiały promocyjne opracowała Marta Trzcionka.

Za realizację materiałów filmowych odpowiadał Michał Kopaniszyn, który zmontował film o Alejach oraz nagrał wywiady z bohaterami projektu. Ogromnego wsparcia udzieliło Muzeum Historyczne w Bielsku-Białej. Dziękujemy Pani Dyrektor Iwonie Purzyckiej oraz dr. Grzegorzowi Madejowi, który nie tylko podzielił się swoją wiedzą, ale również zgromadził bogaty materiał archiwalny dotyczący historii Alei.

O losach ludności żydowskiej w Bielsku-Białej opowiedziała nam Dorota Wiewióra, emerytowana Przewodnicząca Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Bielsku-Białej. Dzięki jej zaangażowaniu mogliśmy rozpocząć rekonstruowanie powojennych losów dzielnicy z tej bolesnej perspektywy. Marcin Wojdak, autor popularnego profilu „Cosmoderna”, wzbogacił projekt o fotograficzną dokumentację Alei oraz poprowadził warsztaty poświęcone fotografii architektury. Po urbanistycznych zakamarkach i niemal każdej kamienicy w dzielnicy oprowadzał nas Przemysław Czernek.

Nieocenioną rolę odegrała Agnieszka Kowejsza, która koordynowała cały projekt – planowała działania, dbała o formalności i spinała całość organizacyjnie. Dzięki życzliwości wicedyrektora III LO im. Stefana Żeromskiego Pawła Pindla oraz nauczyciela historii Łukasza Świątka udało się zaangażować młodzież w działania projektowe oraz wykorzystać przestrzeń szkoły do realizacji warsztatów i spotkań. Cenne konsultacje wnosiła również Agnieszka Piórkowska, dzieląc się swoim doświadczeniem wynikającym z działalności Fundacji Edukacja dla Dostępności.

Projekt jest efektem współpracy wielu osób i instytucji, połączonych wspólnym przekonaniem, że Aleje Sułkowskiego zasługują na uważne spojrzenie, pamięć i dalszą opowieść.

Rada historyków

Mateusz Bielesz – prezes Fundacji Zielone Konie, pracownik Muzeum Historycznego w Bielsku-Białej

Przemysław Czernek – historyk architektury

dr Grzegorz Madej – kierownik Działu Historii Muzeum Historycznego Muzeum Historycznego w Bielsku-Białej

Dorota Wiewióra – emerytowana przewodnicząca Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Bielsku-Białej

Partnerzy i patroni

III LO im. Stefana Żeromskiego w Bielsku-Białej

Gmina Wyznaniowa Żydowska w Bielsku-Białej

Muzeum Historyczne w Bielsku-Białej

Fundacja Edukacja dla Dostępności

Pasmanteria Centrum Kultury Wspólnej